Jarząbek


Bonasa bonasia







Sytuacja w Polsce

Średnio liczny gatunek lęgowy.


Sytuacja w Małopolsce

Populacja szacowana na ok. 35 000 ptaków.


Środowisko

Wiekowe lasy iglaste i mieszane o zróżnicowanej strukturze, dobrze rozwiniętym runie i bogatym, gęstym podroście. Występuje do górnej linii lasu.


Pokarm

Pokarm roślinny (liście, pąki, owoce, nasiona, kwiaty itp.), wyjątkowo owady (głównie mrówki i ich larwy).


Gniazdo

Dobrze ukryty, skąpo wymoszczony dołek u nasady pnia, korzenia, krzaka.


Biologia lęgowa

Dwa szczyty aktywności związane z głoszeniem zajętych terytoriów: jesienne (tzw. toki pozorne IX-X) oraz wiosenne (tzw. toki właściwe III-IV). Jaja w liczbie 7-11 (3-14) składa na przełomie IV - V. Wysiaduje samica przez ok. 25 dni. Wkrótce po wykluciu młode opuszczają gniazdo i wodzone przez matkę już po tygodniu potrafią podfruwać. Rozpad rodziny następuje po nieco ponad 3 miesiącach.


Wędrówki

Gatunek osiadły. W zimie może przemieszczać się w poszukiwaniu lepszych żerowisk (z lasów iglastych do liściastych). Młode w okresie dyspersji mogą pokonywać odległość nawet ponad 20 km.


Status ochronny

W Polsce gatunek łowny od 1 IX do 30 XI.


Ciekawostki

Oprócz wysokich gwizdów, które są śpiewem godowym jarząbka, swoją obecność ptaki głoszą głośnym furkotem podczas lądowania. Przy wykrywaniu warto zwracać również uwagę na kał, płytkie dołki, gdzie ptaki zażywają kąpieli piaskowych, charakterystyczne tropy a w zimie dodatkowo otwory świadczące o zaśnieżaniu się ptaków.


Literatura

  1. Cramp S. i Simmons K. (ed.) 1980. The Birds of the Western Palearctic. Vol. II. OUP. Oxford. UK.
  2. Bonczar Z. 2009. Jarząbek Bonasa bonasia. W: Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red.), Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią; ss. 270-274. GIOŚ, Warszawa.
  3. Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP "pro Natura", Wrocław.


Galeria


Typowy biotop lęgowy jarząbka w Beskidach. - fot. Romuald Mikusek
Typowy biotop lęgowy jarząbka w Beskidach.

fot. Romuald Mikusek
Dołek w ziemi - miejsce kąpieli piaskowej jarząbka. Kuraki, podobnie jak kury domowe, często zażywają kąpieli pyłowych, pozbywając się w ten sposób pasożytów. - fot. Romuald Mikusek
Dołek w ziemi - miejsce kąpieli piaskowej jarząbka. Kuraki, podobnie jak kury domowe, często zażywają kąpieli pyłowych, pozbywając się w ten sposób pasożytów.

fot. Romuald Mikusek
Jarząbki bardzo sprawnie poruszają się po gałęziach drzew i krzewów. - fot. Romuald Mikusek
Jarząbki bardzo sprawnie poruszają się po gałęziach drzew i krzewów.

fot. Romuald Mikusek
W zimie jarząbki zaśnieżają się, spędzając dużą część czasu pod śniegiem. Spłoszone wylatują bezpośrednio spod śniegu w miejscu trudnym do przewidzenia. - fot. Romuald Mikusek
W zimie jarząbki zaśnieżają się, spędzając dużą część czasu pod śniegiem. Spłoszone wylatują bezpośrednio spod śniegu w miejscu trudnym do przewidzenia.

fot. Romuald Mikusek
Kilkudniowe pisklę jarząbka. - fot. Romuald Mikusek
Kilkudniowe pisklę jarząbka.

fot. Romuald Mikusek
Tropy jarząbka oraz idącej w jego ślady kuny. - fot. Romuald Mikusek
Tropy jarząbka oraz idącej w jego ślady kuny.

fot. Romuald Mikusek

2005 - 2017 © Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.

Kopiowanie, modyfikowanie, wykorzystywanie i dystrybucja treści, zdjęć i rysunków zawartych na stronach serwisu "www.ptakikarpat.eco.pl"
dozwolona wyłącznie za zgodą Fundacji i autorów zdjęć oraz rysunków.