Sokół wędrowny


Falco peregrinus







Sytuacja w Polsce

Obecnie w Polsce gniazduje ponad 20 par, choć jeszcze w 1980 notowano zaledwie 1-2 pary. Dopiero w 1981 zaprzestano używać w kraju DDT i jego pochodne, odpowiedzialne za silny spadek szponiastych, w tym sokoła wędrownego. Dopiero 10 lat po tym fakcie zaczęto obserwować powolny wzrost liczebności sokoła. Pomimo wieloletniej, kosztownej reintrodukcji (ponad 350 wypuszczonych ptaków!) ptaki gniazdujące poza miastami pochodzą bez wyjątku z dzikiej populacji.


Sytuacja w Małopolsce

2-4 pary.


Środowisko

Ze względu na to, że poluje w przestrzeni powietrznej, jest dość plastyczny w wyborze środowiska. Mogą być to zarówno góry, górskie i niżowe lasy jak i miasta.


Pokarm

Średniej wielkości ptaki (gołębie, ptaki siewkowe, szpaki, kawki itd.), które chwyta i zabija w locie, dużo rzadziej na ziemi.


Gniazdo

Sam gniazda nie buduje, wykorzystując naturalne półki, nisze i gniazda innych gatunków ptaków. W górach ściany skalne, na nizinach wysokie drzewa, w miastach zaś wysokie konstrukcje (kominy, dachy itp.), czyli zawsze miejsca z dogodnym dolotem w sąsiedztwie otwartych obszarów obfitujących w pokarm.


Biologia lęgowa

3-4 jaja (2-5) składa pod koniec III. Inkubują oba ptaki (głównie samica) przez 1 miesiąc. Młode wykluwają się niemal równocześnie i pozostają w gnieździe przez 35-42 dni. Większość młodych w kraju opuszcza gniazdo w VI.


Wędrówki

Jedynie populacje północne wędrują. Pozostałe ptaki przelatują nierzadko na duże odległości, jednak po okresie lęgowym gro czasu spędzają w pobliżu terytorium.


Status ochronny

Gatunek chroniony, objęty ochroną strefową, której promień wynosi 200 m przez cały rok i 500 m w okresie 1 I - 31 VII.


Ciekawostki

Występuje silny dymorfizm wielkości między samicą a samcem. Wyraża się on również dość mocno w ubarwieniu. Rozróżnianie płci u pojedynczo obserwowanych ptaków dorosłych jest możliwe, ale wymaga dużego doświadczenia. Przed przystąpieniem do lęgów ptaki odbywają loty godowe wysoko nad terytorium. Sokół wędrowny jest aktywny głosowo na lęgowiskach, poza tym odzywa się rzadko.


Literatura

  1. Cramp S. i Simmons K. (ed.) 1980. The Birds of the Western Palearctic. Vol. II. OUP. Oxford. UK.
  2. Lontkowski J. 2009. Sokół wędrowny Falco peregrinus. W: Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red.), Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią; ss. 275-279. GIOŚ, Warszawa.
  3. Ratcliffe D. 1993. The Peregrine Falcon. Second edition. T.& A. D. Poyser; London


Galeria


Sokoły wędrowne chętnie przysiadują na eksponowanych punktach, skąd wypatrują ofiar lub potencjalnego zagrożenia. - fot. Romuald Mikusek
Sokoły wędrowne chętnie przysiadują na eksponowanych punktach, skąd wypatrują ofiar lub potencjalnego zagrożenia.

fot. Romuald Mikusek
Sokoły wędrowne przy gniazdach intensywnie alarmują, dlatego dobrze jest znać ich głos. - fot. Romuald Mikusek
Sokoły wędrowne przy gniazdach intensywnie alarmują, dlatego dobrze jest znać ich głos.

fot. Romuald Mikusek
W górach sokół wędrowny gniazda zakłada na półkach skalnych. - fot. Romuald Mikusek
W górach sokół wędrowny gniazda zakłada na półkach skalnych.

fot. Romuald Mikusek
Młody sokół wędrowny tuż przed opuszczeniem gniazda. Zwraca uwagę duże, ciemne oko oraz czerwonawe upierzenie późniejszych, białych partii. - fot. Romuald Mikusek
Młody sokół wędrowny tuż przed opuszczeniem gniazda. Zwraca uwagę duże, ciemne oko oraz czerwonawe upierzenie późniejszych, białych partii.

fot. Romuald Mikusek
Sokół wędrowny (oznaczony strzałką) polujący na przelotne stado batalionów. - fot. Romuald Mikusek
Sokół wędrowny (oznaczony strzałką) polujący na przelotne stado batalionów.

fot. Romuald Mikusek
Samice sokoła wędrownego są dużo większe od samca i przy pewnej wprawie można się nauczyć rozróżniać płcie. - fot. Romuald Mikusek
Samice sokoła wędrownego są dużo większe od samca i przy pewnej wprawie można się nauczyć rozróżniać płcie.

fot. Romuald Mikusek
Resztki wypluwek, kału i ofiar pod skałą świadczący o obecności gniazda sokoła wędrownego. - fot. Romuald Mikusek
Resztki wypluwek, kału i ofiar pod skałą świadczący o obecności gniazda sokoła wędrownego.

fot. Romuald Mikusek
Sokół wędrowny tuż przed wylotem z gniazda. - fot. Romuald Mikusek
Sokół wędrowny tuż przed wylotem z gniazda.

fot. Romuald Mikusek
Wypluwki sokoła wędrownego to dobry materiał do analizy pokarmu. Sokoły często chwytają gołębie pocztowe puszczane na loty. - fot. Romuald Mikusek
Wypluwki sokoła wędrownego to dobry materiał do analizy pokarmu. Sokoły często chwytają gołębie pocztowe puszczane na loty.

fot. Romuald Mikusek
Podlot sokoła wędrownego, dzień po opuszczeniu gniazda przebywał już 200 m od niego. - fot. Romuald Mikusek
Podlot sokoła wędrownego, dzień po opuszczeniu gniazda przebywał już 200 m od niego.

fot. Romuald Mikusek
Miejsce oskubywania ofiary przez sokoła wędrownego. - fot. Romuald Mikusek
Miejsce oskubywania ofiary przez sokoła wędrownego.

fot. Romuald Mikusek
Skorupki jaj z gniazda sokoła zrabowanego przez kunę oraz pióra pierzącego się sokoła. - fot. Romuald Mikusek
Skorupki jaj z gniazda sokoła zrabowanego przez kunę oraz pióra pierzącego się sokoła.

fot. Romuald Mikusek

2005 - 2017 © Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.

Kopiowanie, modyfikowanie, wykorzystywanie i dystrybucja treści, zdjęć i rysunków zawartych na stronach serwisu "www.ptakikarpat.eco.pl"
dozwolona wyłącznie za zgodą Fundacji i autorów zdjęć oraz rysunków.